วิตามินต้านอนุมูลอิสระ

พญ.ลลิตา ธีระสิร

           วิตามินต้านอนุมูลอิสระ คือ เอ (เบต้าแคโรทีนเท่านั้น) ซี และอี เบต้าแคโรทีนมีมากในผักและผลไม้ โดยเฉพาะผักใบเขียวจัดๆ เช่น คะน้า ตำลึง ผักบุ้ง ผักกาดหอม ส่วนผักกาดขาวมีน้อย และมีในผักผลไม้ที่มีสีเหลือง ส้มและแดง เช่น แครอท บีทรูท ฟักทอง มะม่วง มะละกอ แคนตาลูป เป็นต้น

       วิตามินซี มีอยู่ในผักสด และผลไม้สด ส่วนวิตามินอี มีมากในข้าวกล้อง และเมล็ดพืชทุกชนิด แล้ว่าวิตามินเหล่านี้มีประโยชน์อย่างไร....

          มันเป็นวิตามินที่ปกป้องเซลล์ร่างกายจากความเสื่อม มันจะกำจัดอนุมูลอิสระอย่างควันพิษ ควันบุหรี่ สารเคมีต่างๆ ไม่ให้เข้าประชิดเซลล์ ดังนั้น เอ ซี อี จึงเป็นวิตามินพื้นฐานที่ช่วยให้สุขภาพดีเยี่ยม ป้องกันโรคเสื่อมทุกอย่างตั้งแต่หลอดเลือดอุดตัน โรคหัวใจ อัมพาต ข้อเสื่อม กระทั้งโรคมะเร็ง ถ้าใครกินข้าวกล้อง ผักสดผลไม้สดทุกวันเป็นประจำ และกินปริมาณมากพอก็เท่ากับว่าได้วิตามินต้านอนุมูลอิสระอยู่แล้ว แต่ปัจจุบันมีวิตามินเอ ซี และอี เป็นเม็ดสำเร็จรูปหลายยี่ห้อออกมาขาย จึงมีคนถามว่า ถ้าอย่างงั้นกินวิตามินนี้แทนการกินข้าวกล้อง ผักผลไม้ได้ซิ จึงอยากจะชี้แจงว่าเรารู้จักสารอาหารไมโคร (micronutrient) ไม่มากนัก เรารู้จักวิตามินเพียง 17 ชนิด และเกลือแร่อีกเพียง 24 ชนิด ในจำนวนไม่อาจสกัดออกมาเป็นเม็ดทุกอย่าง การกินวิตามินต้านอนุมูลอิสระจะทำให้เราได้สารอาหารเพียง 3 ตัว แต่ถ้ากินผักผลไม้สด กินข้างกล้อง เรายังได้สารประกอบวิตามินซีอย่างรูตินเฮสเพอริตีน ไบโอฟลาโวนอยด์ ได้สารเส้นใย และวิตามินบีอีกด้วย อยากแนะนำว่า วิตามินต้านอนุมูลอิสระจากอาหารนั้นดีที่สุด ....

         ดร.วิลเลียม เจ. บล็อต ผู้ทำวิจัยหลินเสียงเกี่ยวกับการเอาวิตามินต้านอนุมูลอิสระไปต้านมะเร็ง ซึ่งได้คำตอบว่าถ้ากินยาเป็นเม็ด มีเพียงเบต้าแคโรทีนและวิตามินอีเท่านั้นที่สามารถป้องกันมะเร็งได้ ทั้ง ๆ ที่วิตามินซีก็เป็นสารต้านอนุมูลอิสระตัวหนึ่ง แต่เมื่อกินเป็นเม็ดกลับมีบทบาทต้านมะเร็งไม่เด่นชัด
ยังมีอีกหลายตัว เดี๋ยวจะสาธยายให้ทราบ....

         เบต้าแคโรทีนเป็นวิตามินเอตัวหนึ่ง มีมากในผักใบเขียวยิ่งเขียวจัด ๆ ยิ่งมีมากอย่างที่กล่าวไปแล้ว ข้อสังเกตเกี่ยวกับเบต้าแคโรทีน คือ ในผักพื้นบ้านไทยเรามีเบต้าแคโรทีนมากกว่าแครอท ซึ่งฝรั่งถือว่ามีเบต้าแคโรทีนสูง จากข้อมูลจากกองโภชนาการ กรมอนามัย ผักไทยที่มีเบต้าแคโรทีนมากกว่าแครอท คือ ใบยอ ใบย่านาง ใบชะพลู ใบตำลึง ผักกูด ผักแพว ผักชีลาว ใบบัวบก ใบเหมียง ใบกระเจี๊ยบ ผักแว่น ใบแมงลัก เป็นต้น เบต้าแคโรทีนละลายได้ทั้งในน้ำมันและน้ำ หากใครกินเข้าไปมากๆ ร่างกายก็จะขับทิ้งทางปัสสาวะได้ หากกินเบต้าแคโรทีนเข้าไปมากๆ เม็ดสีเหลืองของมันจะสะสมใต้ผิวหนัง ทำให้ผิวเป็นสีเหลือง ถ้าเห็นว่าผิวของตัวเองเหลืองเกินไป ก็หยุดกินสักพัก อาการเหลืองจะค่อยๆ ลดลงได้เอง

          จากการวิจัยพบว่า ใครก็ตามที่มีระดับเบต้าแคโรทีนในเลือดต่ำ ทำนายว่าจะเป็นมะเร็งภายใน 20 ปี แสดงว่า หากใครไม่กินผักจะไม่มีเบต้าแคโรทีน คอยปกป้องเซลล์ของร่างกาย เมื่อถูกอนุมุลอิสระทำร้าย จะไม่มีการ์ดคอยเผ้าดูแล ดังนั้นเราจึงควรสอนลูกสอนหลานให้รู้จักกินผักแต่เล็ก เด็กคนไหนที่ไม่กินผัก ผิวจะเป็นตุ่มลาย ที่ชาวบ้านเรียกว่า น้ำเหลืองเสีย โตขึ้นหน่อยก็จะเป็นภูมิแพ้ เป็นสิวเขรอะ
.... เอาเป็นว่า ใครก็ตามกินผักผลไม้เป็นประจำผิวจะสวย ไม่มีริ้วรอยยับย่นของผิวหนัง ไม่ตกกระ เป็นสิวฝ้า เล็บแวววาว และแข็งแรง ....        

          นอกจากนี้ยังมีสารต้านอนุมูลอิสระตัวอื่นๆ จากธรรมชาติอีกหลายตัว บางตัววางขายเป็นรูปอาหารเสริมอีกด้วย

        OPC หรือ PCO (Proanthocyanidins) มีมากในเมล็ดองุ่น และลูกองุ่นแดง นอกจากนี้มีมากในเปลือกต้นสน เปลือกต้นมะนาว เปลือกส้ม เม็ดลำใย เม็ดทุเรียน และเม็ดมะขาม ในบ้านเรารู้จักในชื่อ เกรปซีด หรือ พิกโนจีนอล บทบาทของ OPC คือ มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระมากกว่าวิตามินอี 50 เท่า มากกว่าวิตามินซี 20 เท่า และถ้าร่างกายของเราวิตามินซ ีและอีอยู่แล้ว มันจะเสริมฤทธิ์ของอนุมูลอิสระทั้งสองตัวให้เพิ่มมากขึ้น

          ส่วนบทบาทเฉพาะตัว ได้แก่ ทำให้หลอดเลือดแข็งแรงขึ้น ป้องกันโรคหัวใจ อัมพาต ทำให้ผู้สูงอายุมองเห็นได้ชัดขึ้น ช่วยชะลอความชรา ทำให้กล้ามเนื้อและเส้นเอ็นแข็งแรงขึ้น เพื่อภูมิต้านทาน และต้านมะเร็ง ทำให้ผิวสวย เหมาะสำหรับคนที่เป็นหวัดง่าย ป้องกันต้อกระจกและลดอาการของวัยหมดประจำเดือน เป็นต้น แนะนำในรายที่มีอายุมากกว่า 50 ปี ขึ้นไป โดยกินวันละ 5 mg. เพื่อป้องกันอาการเสื่อมตามวัย

           Catechin หรือ Epigallo catechin gallatge (EGCG) สารสกัดจากชาเขียวญี่ปุ่นอยู่กลุ่ม Polyphenol มีบทบาทป้องกันมะเร็ง โดยเฉพาะมะเร็งเต้านม ปอด กระเพาะอาหาร ลำไส้เล็ก ลำไส้ใหญ่ ตับและผิวหนัง สามารถลดสารก่อมะเร็งในเนื้อสัตว์ลงได้ถึง 85 % มีสารต้านไวรัส ทั้งไวรัสหวัด ไวรัสตับอักเสบ เริม และไวรัสเอชไอวี ทำให้หัวใจแข็งแรง สามารถลดแอลดีแอลคอเลสเตอรอล ลดไตรกลีเซอไรด์ ป้องกันอาการเสื่อมของหลอดเลือด แนะนำให้ดื่มแทนชาแดง หรือ กาแฟ เพราะจะได้ประโยชน์มากกว่า ถ้าจะกินเป็นอาหารเสริม ใช้สารสกัดชาเขียว 30 % วันละ 1-2 เม็ด
 
          สารสกัดจากใบแปะก๊วย มีบทบาทเพิ่มการไหลเวียนของหลอดเลือดเล็ก ๆ เหมาะสำหรับผู้ป่วยเบาหวานที่มีอาการทางหลอดเลือด ทำให้หลอดเลือดเข็งแรงขึ้นช่วยแก้อาการวิงเวียน เพิ่มความจำ เหมาะสำหรับคนแก่ที่หลงๆ ลืมๆ ป้องกันโรคหัวใจแก้ตะคริว ทำให้สายตาดี แก้อาการมือเท้าเย็น ป้องกันต้อกระจก กล้ามเนื้อเสื่อม อัมพาต แนะนำให้ใช้เป็นสารสกัด เนื่องจากใบแปะก๊วยมีพิษอยู่ด้วย จึงไม่ควรดื่มเป็นชา หรือ ใช้ชนิดที่ป่นเป็นใบแห้งบรรจุแคปซูลขาย ยาที่เป็นสารสกัด คือ ได้สกัดเอาพิษที่เป็นอันตรายต่อร่างกายออกแล้ว ให้ใช้สารสกัด 60 % ของใบแปะก๊วย วันละ 3-4 ครั้ง

           Isoflavone หรือ Genistein จากถั่วเหลือง มีบทบาทลดคอเลสเตอรอล ป้องกันโรคหัวใจ ป้องกันมะเร็งโดยเฉพาะมะเร็งลำไส้ใหญ่ เต้านม ต่อมลูกหมาก ปอด หลอดอาหาร และตับอ่อน ลดอาการวัยหมดประจำเดือน ช่วยลดการใช้อินซูลินในผู้ป่วยเบาหวาน ป้องกันต้อกระจก ป้องกันโรคกระดูกผุ เสริมสมรรถภาพไต

           แนะนำให้กินถั่วเหลือง นมถั่วเหลือง และเต้าหู้เป็นอาหารประจำวัน โดยใช้แทนนมวัว และเนื้อสัตว์ในบางกรณี จะดีกว่าใช้เป็นอาหารเสริม แต่ไม่ควรกินมากจนล้นเกิดเช่นเดียวกัน